Lang Leven Thuisflats in Amsterdam: samen wonen, zorgen en leven
Lessen, voorbeelden en dromen voor de toekomst
Hoe zorgen we ervoor dat ouderen zo lang mogelijk prettig en zelfstandig thuis kunnen wonen?
Met die vraag begon in Amsterdam de zoektocht naar nieuwe woonvormen. Carolien de Wit, een van de aanjagers van het programma Lang Leven Thuisflats, vertelt over deze vernieuwende aanpak waarin bestaande flats worden omgevormd tot zorgzame gemeenschappen.
De aanleiding: de zorgvraag van Amsterdammers verandert en het aantal ouderen neemt toe. Door de krachten te bundelen willen de betrokken partijen ervoor zorgen dat iedereen ook in de toekomst vitaal en gezond kan leven én gebruik kan maken van goede, betaalbare ondersteuning en zorg.
Slim omgaan met bestaande bouwDe vergrijzing, het tekort aan zorgpersoneel en de roep om langer zelfstandig wonen vormden de concrete aanleiding. “De uitbreiding van seniorenwoningen waar ouderen langer thuis kunnen wonen in nieuwbouw gaat moeizaam in Nederland, zeker in de sociale huursector. Vanwege stikstofregels en schaarse grond,” vertelt Carolien. “Dus waarom niet bestaande flats geschikt maken voor wonen met zorg?”
Aanjaagteam Wonen, Welzijn en Zorg
Met Pien de Jong (Zorggroep Amsterdam Oost) en Marien de Langen (vml bestuurder woningcorporatie Stadgenoot), beide bestuurlijke ambassadeurs van het landelijke Aanjaagteam Wonen, Welzijn en Zorg, waar Carolien zelf als adviseur werkte, werd het idee geboren: bestaande seniorenflats transformeren tot leefgemeenschappen waarin wonen, welzijn en zorg samenkomen. Pien was zoiets al aan het doen met Erik Gerritsen van Ymere in de Flevoflat en nu wilden ze de hele stad meenemen in dit idee.
Verbinden doe je samen
De aanpak begon met het creëren van zogenoemde ‘exclusief partnerships’ tussen bewoners, woningcorporatie, zorg en welzijn. Via een creatieve ‘huwelijksmarkt’ werden partijen aan elkaar gekoppeld rond een specifieke locatie. Wat volgt is de vorming van een vast team per flat, bestaande uit bewoners, een woningcorporatie, één zorgpartij en één welzijnspartij. Met één gezamenlijke ambitie en één gedeelde werkagenda bouwen zij aan gemeenschapszorg op maat.
Daarbij staat centraal dat bewoners de regie nemen, er wordt geïnvesteerd in gemeenschapszorg en onderlinge betrokkenheid, en er is veel aandacht voor preventie, activering en ontmoeting. Zorg en ondersteuning worden in samenhang georganiseerd, de fysieke woonomgeving onder de loep genomen, en er wordt intensief samengewerkt met organisaties en bedrijven in de wijk.
De kracht van bewonersinitiatief
Wat volgens Carolien goed werkt, is dat de aanpak écht bij de bewoners begint. “We gaan eerst in gesprek om te ontdekken wat zij belangrijk vinden. Dáár ontstaat de energie, en van daaruit groeit de betrokkenheid.” Soms is er al een actieve bewonersgroep die zelf in beweging komt. Soms is er juist sprake van een achterstand en moet je eerst investeren in de relatie. “Het startpunt verschilt per flat, en daar moet je je aanpak op afstemmen.”
Ontmoeting als sleutel
Essentieel in elke Thuisflat is een ontmoetingsruimte, het liefst met een keuken. “Samen eten is een krachtige verbinder,” aldus Carolien. “Het verlaagt de drempel om mee te doen en zorgt dat mensen zich minder alleen voelen.”
Een mooi voorbeeld is een echtpaar waarvan de man aan het dementeren is. Door het sterke netwerk in de flat wordt hij regelmatig opgehaald door zijn biljartclub. Voor hem betekent dat herkenning en ontspanning, en zijn vrouw krijgt even ruimte voor zichzelf. “Dat is precies waar deze aanpak om draait: zorg vanuit de gemeenschap.”
Van experiment naar duurzame aanpak
De afgelopen jaren is er met steun van experimenteergeld veel geleerd. Het concept heeft zich inmiddels bewezen in diverse Amsterdamse flats. De volgende stap is structurele financiering: voor een langer thuiscoach, een projectleider en natuurlijk die ontmoetingsplek die alles samenbrengt.
De ambitie is helder: in 2030 moeten er dertig Lang Leven Thuisflats zijn gerealiseerd in Amsterdam. Flats waar bewoners leidend zijn, waar zorg dichtbij is, en waar samenleven centraal staat.
Meer inspiratie?
Bekijk meer informatie op de website: www.langleventhuisflats.nl.
On(t)roerend goed is ook op andere plekken actief met dergelijke ontwikkelingen, zoals in Amstelland, Capelle aan de IJssel en Tilburg. Wil je meer weten over Lang Leven Thuisflats of zelf aan de slag met zorgzame buurten? Neem dan contact met ons op.